Apandisit Apandisit
APANDÄ°SÄ°T apandisit
Yaygın bir hastalık olan “apandisit”, karnın alt kısmında bulunan ve apandis ya da apendiks denilen kör barsaÄŸin iltihaplanmasıdır.
“Apendiks vermiformis uzun ince bir boru veya solucan ÅŸeklinde ortalama 9 cm uzunluÄŸunda kör bir barsaktır. iki ila 25 cm arasında deÄŸiÅŸen uzunlukta olabilir. Çocuklarda, yetiÅŸÂkinlerden daha uzundur. Normalde karnın saÄŸ alt bölgesinde yer almakla birlikte farklı konumlarda bulunabilir.”
Vücuttaki işlevi lam olarak bilinmeyen apendiks, bademcik gibi lenfoid doku bakımından zengin bir organ olarak tanımlanıyor.
APANDÄ°SÄ°T NASIL OLUÅžUR?
“Apandisit yüzde 90 oranda, apendiks lümeninin (yani apendiksin iç kısmının) dışkı ile tıkanmasından kaynaklanıyor. Sık görülen nedenlerden biri de tenf dokularının ÅŸiÅŸmesidir.
ÇeÅŸitli nedenlerle apendiksin içi tıkandığı zaman, apenÂdiks lümeninde sıvı birikir, mikroplar çoÄŸalmaya baÅŸlar ve iç basınç artar. Basıncın artması ile apendiks ÅŸiÅŸmeye baÅŸlar ve giderek apendiks dokusunun kanlanması ve beslenmesi bozulur. Daha sonra nekroz (çürüme) ve patlama oluÅŸur.”
Türkiye Hastanesi uzÂmanları, iltihaplanmayı durdurmanın mümkün olmadığını belirterek “apandisit önlenemez; önlemek için herhangi bir metod veya ilaç bulunmuyor” diyorlar.
GÖRÜLME SIKLIĞI
Eldeki verllere göre, apandisit her yasta görülmekte birlikte, en sık olarak genç erişkinlerde, 20-30 yaş grubunda ortaya çıkıyor. 60 yaşından büyüklerde yüzde 5-10 dolayında görülüyor, Çocuklarda en sık 6-10 yas grubunda görülen apandisjtin, 2 yaşından küçüklerde görülme oranı yüzde 2 dolayında kalıyor.
Görülme sıklığı bakrmından cinsîyete göre ilginç tablo gözleniyor, Ergenlik çağından Önce, kız ve erkeklerde apandisit oranı eşit olduğu görülüyor, 15-25 yas grubunda, erkeklerde apandisite 2 kat fazla rastlanıyor. 25 yaşından sonraki dönemde oran tekrar eşitleniyor.
BELÄ°RTÄ°LER VE TANI
Prof Dr. Hasan Taşçı ile Opr. Dr. Cavit HamzaoÄŸlu, apandisitin belirtileri ve tanısıyla ilgili olarak ÅŸunları söylüyorlar. “Karın aÄŸrısı, iÅŸtahsızlık ve kusma temel belirtilerdir. Bunların bir araya gelmesi tanıyı kolaylaÅŸtırır.
Karın ağrısı; apandisitin en önemli belirtisidir. Genellikle göbek çevresinde veya mide üstünde başlar. Künt bir ağrıdır, azalma ve çoğalma gösterebilir, ama, hiçbir zaman tamamen yok olmaz. Genellikle 4-6 saat sürer (1-12 saat arasında değişebilir.) Daha sonra ağrı karın sağ alt bölgesine yerleşir. Bazı hastalarda ağrı sağ alt kadranda başlar ve orada kalır Apendiksin değişik yerleşimlerine göre ağrı sırtta, sağ veya sol kasıkta veya mesane üstü ve makatta hissedilebilir.
iştahsızlık, hastaların yüzde 90-95 inde ağrıdan daha önce görülen fakat önemsenmeyen bulgudur.
Bulantı ve kusma; önemli bir göstergedir. Hastaların yüzde 75′inde bulantı görülür. Genellikle hasta bir ÅŸey yerse Kusar, midesi boÅŸsa kusmaz.
Bu belirtilerin yanında, hastanın, kabızlık, ishal ve gaz çıkaramama gibi ÅŸikayetleri de olabilir. Ancak, bunlar tanı deÄŸeri taşımazlar.”
Mauyene bulguları, apendiksin, vücutta yerleştiği yere göre değişebiliyor. Patlama olup olmaması da bulguları etkiliyor. Vücut ısısı bazı kişilerde normal kalmakla birlikte bazılarında 37.5-38 dereceye çıkıyor. Hastanın, fazla hareket etmekten kaçınması ve öksürme zıplama gibi hallerde ağrılarının artması tanı bakımından önem taşıyor.
Prof. Taşçı ve Opr. Hamzaoğlu, apandisitle ilgili önemli bir noktaya işaret ederek; apandisit belirtilerinin, birçok hastalığın belirtilerine benzediğini belirtiyorlar. Bu nedenle bulguların değerlendirilmesi açısından hekimin deneyimi büyük önem taşıyor.
Prof. Taşçı ve Opr. HamzaoÄŸlu’nun verdikleri bilgilere göre; karın içi lenf bezleri iltihabı, mide ve bağırsak iltihabı, kadın hastalıkları, dış gebelik, mide ve onikiparmak bağırsağının delinmesi, idrar yolları iltihabı ve taÅŸları, safra kesesi iltihabı, pankreas Ä°ltihabı ve bağırsak damarlarının tıkanması gibi rahatsızlıklarla apandisit aynı bulguları verebiliyorlar.
KESÄ°N TEDAVÄ°
Özellikle gençlik döneminde ortaya çıkan bu yaygın rahatsızlığın ilaçla tedavi imkanı bulunmuyor. Ancak, apandisit, tedavisi kolay hastalıklar arasında yer alıyor. Türkiye Hastanesi hekimleri. kesin tedavinin ameliyat olduÄŸunu belirterek, “hasta, laparoskopik (kapalı) veya açık appendektomi yöntemiyle ameliyat edilip, apandisit alınmalıdır” diyorlar. Prof. Taşçı ve Opr. HamzaoÄŸlu, apandisit ameliyatlarıyla ilgili ÅŸu bilgileri veriyorlar:
“Apandisit tanısı konan veya apandisit olabileceÄŸi düşünülen hastaların ağızdan beslenmemeleri, aÄŸrı giderici almamaları gerekir. Apandisit, 4 grupta toplanır. Üç gruptaki vakalar;
akut apandisit, perfore (patlamış) apandisit, patlamış ve apse yapmış apandisit, kesin olarak ameliyatla tedavi edilmelidir. Dördüncü grup plastrone apandisittir. Bazen karın içinde omentum adı verilen bir yağ perdesi, apendiksi sarar ve iltihabın karın içine yayılmasını önler. Buna plastrone apandisit denir. Bu durumda hasta hastaneye yatırılır ve gözlem altına alınarak, antibiyotik tedavisine başlanır. Eğer şikayetler gerilerse hasta taburcu edilir ve 6-8 hafta sonra tekrar değerlendirip ve ameliyata alınır.?
ÖLÜME NEDEN OLABİLİR
Günümüzde apandisit ameliyatları en basit opeÂrasyonlardan biri sayılıyor. Ancak tedavisi bu derece kolay olmasına raÄŸmen, ihmal edilmesi halinde. apandisit, tehlikeli bir hastalık oluveriyor. Zamanında ameliyat edilmediÄŸi zaman Ä°ltihaplı apendiksin patlaması ölüme yol açabiliyor.
Genç erişkinlerde yüzde 15-25, çocuklarda yüzde 50-85, yaşlılarda yüzde 60-90 arasında patlama ihtimali bulunuyor.
Prof. Taşçı ile Opr. HamzaoÄŸlu, özellikle yaÅŸlılar ve çocuklar açsından apandisitin büyük risk oluÅŸturduÄŸuna dikkat çekiyorlar ve “YaÅŸlı ve çocuklarda bulgular az olduÄŸundan teÅŸhis konulduÄŸunda patlama olayı gerçekleÅŸmiÅŸtir. Bu nedenle ölüm riski çok fazladır.
Genç eriÅŸkinlerde apandisitte ölüm oranı yüzde 0.1 in altındayken yaÅŸlılarda bu oran yüzde 50 civarındadır” diyorlar.
Zamanında doktora başvurulduğunda basit; ama, geç kalındığında ölümcül bir hastalık sorunu.
DÄ°KKAT EDÄ°LMESÄ° GEREKEN DURUMLAR
· Karın ağrısı olduğu zaman kesinlikle kendi başınıza ağrı kesici almayın, mutlaka bir doktara başvurun.
· Bazen apandisitte doktorlarda yanılabilir ve yanlışlıkla mide tedavisine başlanır. Eğer ağrınız geçmiyorsa tekrar doktora gitmelisiniz.
· Normal bir apandisit ameliyatı eğer erken teşhis konulursa yaklaşık 15-30 dakika sürmekte ve hasta 1 gün hastanede yatıp çıkmaktadır.
· Eğer apandisit patlamış ise, ameliyatla apandisit alınır, batın yıkanır ve karın içine 1 adet dren (hortum) konulur ve hasta yaklaşık 2-3 gün hastanede kalır.
· Erken teşhis ve doğru tedavi hayat kurtarıcıdır.
· Günümüzde yüzde 100 apandisit tanısını koyduracak tetkik, laboratuvar ve görüntüleme yöntemi yoktur. Bu nedenle hastanın şikayetleri, muayene bulguları ve kan tetkikleri bir arada değerlendirilip teşhis konulur. Şüpheli vakalar ağrı kesici verilmeden takip edilir.